TS Nguyễn Minh Tuyên

Lúa là cây trồng chính và quan trọng trong SX nông nghiệp nước ta. Tuy nhiên, một khi thâm canh để tăng năng suất và chất lượng, thì nhiều loại dịch hại xuất hiện. Bệnh khô vằn là một trong những dịch hại khá nguy hiểm trên lúa, bệnh làm ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng lúa đáng kể, nếu không chú ý phòng trừ kịp thời.

Triệu chứng và tác nhân gây hại:

Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây ra. Nấm bệnh có thể tấn công trên thân, lá, bông và hạt lúa. Tuy nhiên phổ biến nhất là ở phần thân bẹ lúa sát mặt nước. Vết bệnh có hình vằn vện, loang lổ như da cọp, tại vết bệnh bị hoại tử, có màu khô trắng xám. Nấm cũng có thể tấn công trên cổ bông và cổ gié, làm cho toàn bộ bông hoặc gié bị ảnh hưởng, bệnh làm hạt bẩn màu và giảm chất lượng...Khi bệnh nặng, nhiều vết bệnh liên kết với nhau làm cho bộ lá bị khô, cũng có thể làm toàn bộ cây bị khô, hạt lửng hoặc bị lép hoàn toàn.

Điều kiện phát sinh phát triển:

Trong điều kiện thời tiết có mưa, nóng và ẩm độ cao thì bệnh phát triển mạnh. Bệnh cũng thường gây hại nặng trên những ruộng sử dụng giống lúa nhiễm bệnh, gieo sạ dày, bón phân không cân đối, bị thừa đạm...

Một số biện pháp quản lý bệnh khô vằn đã được bà con nông dân áp dụng đạt hiệu quả:

Sử dụng giống kháng bệnh hoặc ít nhiễm để gieo trồng.

Xử lý hạt giống trước khi gieo sạ.

Trước khi gieo trồng, vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch tàn dư cây bệnh vụ trước (có thể đốt đồng khi cần), dọn sạch cỏ dại quanh bờ...

Không gieo sạ quá dày để cây lúa được khỏe mạnh, kháng được bệnh (áp dụng theo lượng giống khuyến cáo của chương trình IPM, khoảng 120 kg/ha, nếu sạ hàng thì lượng giống còn ít hơn).

Bón phân cân đối hợp lý, không bón thừa đạm, nên sử dụng phân bón theo bảng so màu lá lúa. (khi lúa bị thừa đạm, lá có màu xanh đậm và phiến lá sẽ không đứng thẳng mà nằm ngang).

Khi điều kiện thời tiết phù hợp cho bệnh phát sinh, phát triển (như đã nêu ở trên), thì chủ động phòng ngừa trước như hạn chế dùng phân đạm, tăng cường phân kali. Có thể chủ động phun thuốc phòng ngừa trước nếu ruộng được gieo sạ dày bằng giống nhiễm và đã bón dư đạm.

Theo dõi ruộng thường xuyên, nhất là những giai đoạn cây lúa mẫn cảm với bệnh (từ giai đoạn lúa con gái đến đòng trổ). Khi thấy bệnh chớm xuất hiện trên đồng thì ngừng sử dụng phân đạm và cần phun một trong các loại thuốc sau:

Phun Luster 250SC, Saizole 5SC, Vanicide 5SL hoặc Kisaigon 50EC.

Nếu bệnh phát triển mạnh thì có thể phun lại sau 5-7 ngày.

Chú ý khi phun xịt thuốc: Phun đủ lượng nước với bec phun tơi sương để thuốc xuống tận gốc lúa, phun khi ruộng đã ráo sương hoặc ráo nước sau mưa. Có thể chủ động phun ngừa trước khi lúa bước vào giai đoạn dễ bị nhiễm bệnh.