>  Bài Viết Hướng Dẫn  >  Cây Dưa Leo (Cucumis Sativus)
Cây Dưa Leo (Cucumis Sativus)
Cây dưa leo (Cucumis sativus) 06/11/2008

Dưa leo (dưa chuột) là cây rau ăn quả được trồng ở nhiều nước trên thế giới , nhưng chủ yếu vẫn là ở Tây Nam Châu Á, Châu Phi và Nam Châu Âu.
Dưa leo chứa nhiều loại Vitamin (A, C, B1, B2) và chất khoáng (Canxin, Phốt pho…) cần thiết cho cơ thể người.
Dưa leo được sử dụng để ăn sống, xào nấu hoặc muối dưa (là mặt hàng xuất khẩu quan trọng ở nhiều nước và nước ta (vùng chuyên canh).
Ngoài ra Dưa leo có tác dụng giải khát , lọc máu, lợi tiểu và an thần nhẹ, trị ngứa và làm đẹp da.




I-ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN :

1.1-Đất đai, nước tưới : Yêu cầu đất bằng phẳng, không ngập nước pH : 6– 6,5; gần nguồn nước sạch và đủ nước tưới cho các vụ trong năm, xa khu vực ô nhiễm.

1.2-Thời vụ : Dưa leo được trồng quanh năm nên sâu bệnh dễ phát sinh và phá hoại.
Vụ Hè Thu: là vụ chính của dưa leo giàn, thường gieo hạt tháng 5-6, thu hoạch tháng 7 – 8. Vụ dưa này thường ít sâu bệnh năng suất khá cao..
Vụ Thu Đông: gieo tháng 7–8, thu hoạch tháng 9–10; vụ này năng suất thường thấp do mưa nhiều bệnh dễ phát triển .
Vụ Đông Xuân: gieo tháng 10 –11, thu hoạch tháng 11 – 12 .
Vụ Xuân hè: gieo tháng 1 – 2, thu hoạch tháng 3 – 4; vụ này nắng nhiều, nên cần tưới nhiều nước, năng suất thường thấp.

II-KỸ THUẬT CANH TÁC :

2.1-Giống : Cần chọn giống phù hợp nhu cầu thị trường, phù hợp đất đai thời tiết của địa phương. Một số giống dưa leo : SG 33, Giống 579, Happy 2, giống dưa leo địa phương như Dưa leo Xanh, Dưa Chuột, Dưa Tây Ninh (TN3) ...v.v.

2.2-Chuẩn bị đất : Do bộ rễ phát triển kém và ăn nông nên đất trồng cần phải chuẩn bị kỹ mùa mưa lên liếp cao 20 – 25 cm. Sau khi lên liếp có thể dùng màng phủ nilon màu ánh bạc ở trên, màu đen ở mặt dưới hoặc một lớp rơm rạ giữ ẩm. Mùa khô cần cày lật đất sâu phơi nắng 7-14 ngày, làm đất tơi xốp đào hốc trồng.

2.3-Mật độ : khoảng cách hàng - hàng 1,2 m x cây – cây 0,4 m mùa khô, 0,5 m mùa mưa. Lượng giống gieo thẳng cần từ 100 – 300 g/1000 m2. Nếu giống F1 gieo bầu cần 50g – 80g/1000 m2.
Nếu hạt giống chưa xử lý , cần trộn hạt giống với Iprodione 50% WP, liều lượng 60gr cho 1kg hạt giống (thuốc Hạt Vàng 50 WP, 250 SC) để phòng ngừa bệnh từ hạt.

2.4-Phân bón : Loại, lượngvà thời gian bón phân cho 1000 m2

Chú ý: Bón theo lỗ hoặc rạch hàng xong phủ lên một lớp đất mỏng để giữ ẩm và phân b ón.
Bón phân theo sự phát triển bộ rễ của cây dưa leo, tùy theo cây có thể sử dụng thêm phân bón lá MKP (phát triển bộ rễ, hạ phèn, kích thích ra hoa) ; phân Poly Feed 19-19-19 (giúp cây con phát triển tốt, cung cấp vi lượng cần thiết) ; phân Poly feed 15-15-30 (giúp cây đậu trái, cho năng suất cao, bổ sung vi lượng cần cho cây (pha 20 – 30gr / bình 8 lít) tùy theo cây lớn nhỏ.

2.5-Chăm sóc :
Ngay sau khi gieo hạt và trồng cây con cầ n tưới nước thường xuyên cho đủ ẩm, nếu là mùa khô tưới ngày 2 lần vào buổi sáng và buổi chiều. Giai đoạn cây ra hoa nên tưới rãnh để tránh rụng hoa, cần thoát nước tốt trong mùa mưa.
Kết hợp với bón phân nên làm cỏ, xới phá váng, vun nhẹ gốc cây. Tỉa bỏ những cây phát triển yếu, ngắt bỏ bớt lá, tạo thông thoáng.
Khi cây bắt đầu phun tua thì cắm chà cho cây bò lên giàn.

III-PHÒNG TRỪ SÂU Sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc 4 đúng. Hạn chế sử dụng thuốc BVTV trong giai đoạn thu hoạch, tuyệt đối tuân thủ thời gian cách ly để bảo đảm tiêu chuẩn rau an toàn.
Xem kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng.
Nên luân phiên thay đổi thuốc giữa các lần phun

3.1-Sâu xanh ăn lá (Diaphania indica)

Bướm trưởng thành có thân dài khoảng 10mm, khi đậu cánh xếp hình tam giác có vệt màu trắng ở giữa, mép cánh màu nâu đen. Trứng nhỏ màu trắng nhạt, đẻ rời rạc từng quả trên dọt và lá non. Sâu non màu xanh lá cây nhạt, trên lưng có 2 sọc trắng chạy dọc cơ thể. Nhộng màu nâu đen.

Sâu non thường sống ở đọt và mặt dưới lá non. Sâu phát sinh gây hại từ khi cây còn nhỏ đến khi có trái, nhiều nhất là khi cây bắt đầu ra hoa và có trái non.

-Phòng trị :
*Thu dọn tàn dư cây sau khi thu hoach
* Bắt giết sâu non và nhộng
* Phun thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát : Olong 55WP hoặc Biocin 16WP, 8000SC +Secsaigon 5EC, 10EC, 25EC, 50EC. Thời gian cách ly 7-10 ngày

3.2-Sâu khoang

Bướm đẻ trứng trên lá, cành và gân lá thành từng ổ bằng hạt đậu, có lông tơ bao phủ màu vàng rơm. Sâu non có vết khoang đen ở phần ngực .Mới nở sống tập trung quanh ổ trứng gặm biểu bì lá (Sâu ổ), lớn tuổi ăn khuyết lá, gặm vỏ quả . Sâu phá hoại mạnh vào ban đêm, ban ngày ẩn trong đám lá, bụi cỏ hoặc trong đất. Sâu làm nhộng trong đất.
Sâu xuất hiện trong suốt mùa vụ trồng.
-Phòng trị :
*Gom trứng và sâu tiêu hủy
*Kiểm tra trứng và sâu trên 100 cây/1.000 m2, định kỳ 5 – 7 ngày/lần, nếu có trung bình 1 ổ trứng hoặc 1-2 con/cây phải phun thuốc phòng trị.

*Phun thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát Olong 55 WP; Sapen Alpha 5EC; Sec SaiGon 5EC, 10EC, 25EC, 50EC. Thời gian cách ly 7-10 ngày

3.3-Bọ trĩ (Thrips palmi)

Trưởng thành màu nâu đỏ, kích thước cỡ đầu kim có thể nhìn bằng mắt thường. Trứng màu trắng sữa thường ở lá non; Sâu non rất nhỏ, mới nở màu trắng, lớn chuyển sang màu vàng nhạt đến vàng sậm. Bọ trĩ thường tập trung ở những lá còn non và lá bánh tẻ, trời nắng ẩn ở mặt dưới lá. Sâu non chích hút nhựa từ gân lá, mật độ cao lá bị hại chuyển vàng úa và rụng sớm. Sâu thấy có ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng của cây, nhưng chủ yếu là giai đoạn 25 đến 35 ngày sau gieo, hại nặng đầu vụ mưa.
-Phòng trị :
*Kiểm tra 100 cây/ 1.000 m2 theo 5 điểm chéo góc, và trên 1 dây dưa kiểm tra 5 lá từ đọt cây, nếu có trung bình 2 con/ lá phải phun thuốc phòng trị.

*Phun thuốc kỹ mặt dưới lá : Dầu khoáng Enspray 99EC + Sapen Alpha 5EC hoặc Sec SaiGon 5EC, 10EC, 25EC, 50EC. Thời gian cách ly 7-10 ngày

3.4-Bọ Dưa (Aulacophora similis)

Bọ trưởng thành là loài cánh cứng ,nhỏ,màu vàng cam. Trứng rất nhỏ màu vàng xanh hoặc vàng nâu. Bọ trưởng thành cắn lá non thành từng vòng tròn làm lá bị thủng thành những lỗ tròn . Bọ non màu trắng ngà, đầu màu nâu, sống trong đất hại rễ cây . Xuất hiện khi cây có 2-3 lá thật, mật độ bọ cao có thể làm cây trụi hết lá và đọt non. Khi cây Dưa lớn, lá có nhiều lông cứng bọ dưa ít cắn phá.
-Phòng trị
*Cày bừa, phơi đất để diệt sâu non.
*Bắt bọ trưởng thành bằng tay hoặc bằng vợt (vào lúc sáng sớm)
*Rải thuốc sâu dạng hạt Sago super 3G xuống đất

trước khi trồng hoặc quanh gốc trước khi dưa ra hoa hoặc phun thuốc Sapen Alpha 5EC; Sec SaiGon 5EC, 10EC, 25EC, 50EC. Thời gian cách ly 7-10 ngày

3.5-Dòi đục lá (Liriomysa trifolii)

Ruồi trưởng thành rất nhỏ ,màu đen. Ruồi non (con dòi) đục dưới lớp biểu bì lá thành những đường vòng vèo màu trắng (Sâu vẽ bùa).
Xuất hiện khi cây có 2-3 lá thật đến khi ra hoa
-Phòng trị :
*Chăm sóc cho cây sinh trưởng tốt, vượt qua tác hại của dòi.
*Ngắt bỏ những lá bị dòi gây hại nặng.
*Phun thuốc vào thời điểm trời bắt đầu nắng nóng (khoảng 9h sáng) lúc dòi bò ra ngoài : Dầu khoáng Enspray 99EC +Sapen Alpha 5EC Sec SaiGon 5EC, 10EC, 25EC, 50EC. Thời gian cách ly 7-10 ngày

3.6-Rệp muội (Aphis gossypi)

Rệp nhỏ như hạt tấm ,trần trụi ,màu vàng nhạt hoặc đen nhạt . Bám thành đám trên đọt hoặc mặt dưới lá , hút nhựa làm đọt xoăn ,lá vàng úa, tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển . Rệp chích hút nhựa làm cho dây dưa chùn đọt, sinh trưởng kém, lá vàng, mật độ rệp cao có thể làm khô lá. Là môi giới lan truyền bệnh vi rút cho dưa.
Xuất hiện khi cây có 2-3 lá thật.
-Phòng trị :
*Giết rệp bằng tay hoặc ngắt bỏ các lá bị rệp tấn công.

*Khi mật độ rệp cao phun thuốc kỹ mặt dưới lá : Dầu khoáng Enspray 99EC + Mipcide 20EC, 50WP hoặc Sapen Alpha 5EC. Thời gian cách ly 7-10 ngày

3.7-Nhện đỏ (Tetranychus urticae)

Chuyên sống và gây hại ở mặt dưới lá. Trứng rất nhỏ, hình bán cầu, màu đỏ sẫm, trứng được đẻ ở mặt dưới lá. Con trưởng thàng dài cỡ 0,5mm màu đỏ nâu, có 8 chân. Con non nhỏ hơn, cũng màu đỏ nâu có 6 chân. Nhện non và trưởng thành chích hút lá tạo ra những đốm lá nâu vàng làm lá vàng khô và rụng, cây sinh trưởng kém. Nhện còn chích hút vỏ quả non làm quả nhỏ và sần sùi.
Xuất hiện trong suốt giai đoạn sinh trưởng của cây.

-Phòng trị :
*Bón phân tưới nước đầy đủ cho cây sinh trưởng tốt.
*Khi nhện phát triển gây hại không để ruộng khô hạn

*Phun thuốc kỷ mặt dưới : Dầu khoáng Enspray 99EC hoặc Saromite 57EC. Thời gian cách ly : 7 ngày

IV-PHÒNG TRỪ BỆNH :
Sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc 4 đúng. Hạn chế sử dụng thuốc BVTV trong giai đoạn thu hoạch, tuyệt đối tuân thủ thời gian cách ly để bảo đảm tiêu chuẩn rau an toàn.
Xem kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng.
Nên luân phiên thay đổi thuốc giữa các lần phun

4.1-Bệnh sương mai (Pseudo peronospora cubensis)

Vết bệnh mới màu nhạt, sau chuyển dần sang màu nâu và khô gây lủng lá. Quan sát buổi sáng sớm vết sũng ướt như sương và lớp bụi màu hơi tím. Bệnh xuất hiện trước ở các lá giá phía dưới , sau lan dần lên các lá trên , năng làm ká khô vàng và rụng, cây mau tàn lụi .
Nấm bệnh xâm nhập và gây bệnh chủ yếu trong mùa mưa và những ngày có sương mù vào buổi sáng.
Bệnh phát sinh sớm khi cây có 3 lá thật và càng cuối vụ càng nặng.
-Phòng trị :
*Làm liếp cao, thoát nước tốt mùa mưa.
*Trồng mật độ vừa phải.
*Bón phân cân đối, không bón nhiều đạm
*Thu gom tàn dư vụ trước và đốt để hạn chế nguồn lây lan; luôn làm sạch cỏ gốc, ngắt bỏ lá bệnh, tưới phun mưa những ngày có sương.

*Phun thuốc : Alpine 80WP, 800WDG ; Carbenzim 500FL, 50WP ; Dipomat 80 WP. Thời gian cách ly : 7ngày

4.2-Bệnh chết cây con (Rhizoctonia solani)

Bệnh phát hiện ban đầu là những chấm thâm đen ở cổ rễ sau đó lan dần làm teo thắt phần thân tiếp xúc với mặt đất, cây bị chết gục xuống, (gốc cây bệnh thường có lớp sợi nấm trắng vào buổi sáng sớm).
Nấm bệnh sống rất lâu trong đất, tàn dư thực vật dưới dạng cơ quan sinh sản hoặc dạng hạch, chịu được diều kiện bất lợi rất lớn của môi trường.
Phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ đất và không khí cao, cây sinh trưởng kém.
-Phòng trị :
*Biện pháp đầu tiên cần phòng trừ bệnh là sử lý hạt giống bằng thuốc Hạt vàng 50WP, 250SC.
*Vệ sinh đồng ruộng, làm đất kỹ lên luống cao trong mùa mưa, chăm sóc làm cỏ xới xáo đất để cây sinh trưởng tốt và đủ thoáng sáng, bón phân hữu cơ hoai mục, không bón nhiều đạm.

*Phun thuốc : Carbenzim 500FL, 50WP ; Vanicide 3SL, 5SL, 5WP, 15WP ; Saizole 5SC. Thời gian cách ly : 7ngày

4.3-Bệnh thán thư ( Nấm Colletotrichum sp)

Trên lá dưa bệnh tạo thành những đốm hình hơi tròn ,màu nâu , khô và rách ,có các đường đồng tâm .
Trên quả (ớt ,dưa hấu, đậu) bệnh tạo thành các vết nâu, hơi lõm ,làm thối một phần hoặc cả quả (ớt ).
Bệnh phát triển nhiều trong mùa mưa ( thời tiết nóng mưa nhiều) khi cây bắt đầu ra hoa đến thu hoạch.
-Phòng trị :
*Thu gom tàn dư cây trồng.
*Ruộng bị hại nặng nên luân canh cây khác trong 1 năm.
*Không dùng hạt ở trái bị bệnh để làm giống.
*Từ khi cây có 5-6 lá thật phun phòng bệnh bằng các thuốc gốc đồng.
*Phun thuốc : Mexyl MZ 72WP; Carbenzim 500FL, 50WP + Dipomat 80 WP

4.4- Bệnh Héo Vàng ( Nấm Fusarium oxysporum)

Bệnh biểu hiện trên cây đã lớn, ra hoa là cây sinh trưởng kém ,các lá bị vàng từ phía gốc trở lên ,cây héo từng nhánh và chết khô , cắt ngang thân gần gốc thấy mạch dẫn bên trong bị thâm đen (đôi khi chỗ gốc giáp đất có sợi nấm màu trắng) .
Bệnh xuất hiện khi cây có 3-4 lá thật đến thu hoạch. Bệnh hại nặng trong mùa mưa. Đất bị úng nước, đặc biệt khi có mưa to, gió lớn gây sây xát vùng rễ, bệnh nặng có thể gây héo rũ chết hàng loạt.
-Phòng trị :
*Luân canh với cây khác họ để tiêu diệt nguồn bệnh, có hiệu quả khi luân canh với cây lúa nước.
*Đảm bảo đủ nước cho cây, nhưng không thừa nước, đất phải cao ráo, thoát nước tốt.
*Xử lý hạt giống trước khi gieo, bón phân cân đối hợp lý, không dùng phân tươi.
*Sử dụng nấm đối kháng Trichoderma.
*Phun thuốc : Dipomate 80WP, 430SC ; Vanicide 3SL, 5SL, 5WP, 15WP. Thời gian cách ly : 7ngày

4.5-Bệnh hoa lá (do Virus)

Gây hại trên lá và toàn cây. Cây bị bệnh đọt xoăn lại, lá nhạt màu, lốm đốm vàng, loang lổ, các đốt thân co ngắn, cây chùn lại, phát triển rất chậm, trái ít, biến dạng, sần sùi, có vị đắng.
Nguyên nhân bệnh có liên quan chặt chẽ đến mật độ bọ trĩ và rệp trên đồng ruộng
-Phòng trị :
*Vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch cỏ dại trong ruộng và xung quanh để hạn chế nguồn bệnh và côn trùng môi giới.
* Phòng trị bọ trĩ và rệp.
*Nhổ bỏ, thu gom tiêu hủy cây dưa bị bệnh.

*Sử dụng giống khỏe, sạch bệnh.


KS. Phạm Huy Hoàng - Tổng hợp từ nhiều nguồn
THÔNG TIN NÔNG NGHIỆP KHÁC
Pyan-Plus 5.8 EC(31/05/2013)
SẢN PHẨM TIÊU BIỂU
SAGOGRAIN 300EC là thuốc trừ nấm phổ rộng, dạng nhủ dầu...
MIZIN là thuốc trừ cỏ thành phần hoạt chất là Atrazine chuyên...
TRIZOLE 75WP
Trizole 75WP có hoạt chất Tricyclazole được sử dụng phòng...
PYANCHOR GOLD 8.5 EC
Các sản phẩm trừ cỏ đặc biệt là thuốc trừ cỏ cho cây lúa của Công ty CP. BVTV Sàigòn từ lâu đã và đang được đông đảo bà con nông dân biết đến như là những sản phẩm có hiệu quả cao, an toàn cho cây lúa, môi trường và cho người sử dụng. Do đó, trong nhiều năm qua, Công ty đã cung ứng ra thị trường một lượng lớn các sản phẩm trừ cỏ đặc biệt là các sản phẩm trừ cỏ của Hàn Quốc như Star 10WP, Pyan-plus 5.8EC và Pyanchor 3 EC. Nhận thức được trách nhiệm của mình trước đông...
TƯ VẤN & HỎI ĐÁP